Afgelopen week mochten we een paar dagen werken met het nieuwste model van Anthropic: Claude Fable. En wat een ervaring.
Even wat context. Fable was de publiek beschikbare variant van Mythos — het krachtigste model dat Anthropic tot nu toe heeft gebouwd. Mythos bleek zó goed in cybersecurity en het opsporen van kwetsbaarheden in software (sommige al tientallen jaren onontdekt) dat slechts een handjevol geselecteerde bedrijven en overheden er toegang toe kreeg. Fable is in feite dezelfde motor, maar met een stevige extra veiligheidslaag eromheen — juist zodat het wél breed gebruikt kon worden.
En die kracht voelde je meteen.
Afgelopen vrijdag deed ik een experiment. Een onderdeel van onze software waar een HBO-informatica afstudeerder ruim zes maanden aan heeft gewerkt, heb ik door Fable laten bouwen. Binnen een uur lag er een feature-uitbreiding.
Dat is zo'n moment waarop je even achterover in je stoel zakt. Wow. Dit is echt next level.
En precies op dat moment dient zich de gedachte aan: *oh-oh.* Want de impact hiervan is enorm. Wanneer je technologie inzet die zoveel krachtiger is dan wat een programmeur tot voor kort kon leveren, verandert er iets fundamenteels. Ik kan in mijn eentje dingen doen die een jaar geleden simpelweg ondenkbaar waren. Dat is geweldig — en het roept tegelijk de vraag op hoe wij ons werk straks gaan inrichten. Zeker in de IT is die impact gigantisch.
Maar er kwam vanochtend nog een tweede *oh-oh* bij.
Ik werd wakker met het bericht dat de Amerikaanse overheid Anthropic via een exportcontrole-richtlijn heeft verboden om Fable en Mythos beschikbaar te stellen aan niet-Amerikanen — binnen én buiten de VS, tot en met hun eigen niet-Amerikaanse medewerkers. Het gevolg: Anthropic kon niet selectief afsluiten en heeft de modellen voor *alle* klanten moeten uitschakelen. Anthropic noemt het zelf een misverstand en zegt te werken aan herstel. De minder krachtige modellen, zoals Opus 4.8, blijven gewoon werken.
En daar zitten we dan. Terug naar de modellen van vóór Fable — niet slecht, maar wel een flink stuk minder krachtig.
Dat zet me aan het denken. Want wat hier gebeurt is veel groter dan één model dat tijdelijk offline gaat.
Een overheid kan dus, met één pennenstreek, de toegang tot baanbrekende AI dichtzetten. Vandaag is het gelukkig "maar" één model. Maar de richting is duidelijk: op het moment dat er écht krachtige modellen verschijnen, willen de Amerikanen hun voorsprong beschermen. En wij in Europa staan dan met lege handen.
Hoe gaan we daar als Europa mee om wanneer we straks niet meer kunnen beschikken over de technologie waar onze bedrijven, onze klanten en onze concurrentiekracht van afhankelijk worden?
Is dit het moment waarop we met z'n allen serieus moeten kijken naar het Europese alternatief, Mistral? Ja, het frontier ligt op dit moment in de VS. Maar digitale soevereiniteit is geen luxe meer — het is een randvoorwaarde geworden. En afhankelijkheid die van de ene op de andere dag kan worden afgesneden, is geen afhankelijkheid die je als ondernemer wilt.
Ik weet het antwoord nog niet. Maar de vraag is wél serieus geworden.
Laat me weten wat jij ervan vindt.
